Kan mı o? Myanmar’da bir Betel nut klasiği

4
ŞUBAT 2018
1327. gün – 25990 km
Mawlamyine, Myanmar
Myanmar’a vardığınızda ilk dikkatinizi çekecek şeyin yerdeki kırmızı lekeler olacağına bahse girerim. ‘Offf çok pis kan çıkmış burda’ yorumunda bulunmayın diye de bu yazıyı yazıyorum. Okuyun öğrenin deneyin ve isterseniz siz de kan kusun efenim.
Kan mı o?
‘Evet kan’ dese biri, bir an düşünmez inanır ve yoluma devam ederdim. Öylesine damla damla ve öylesine kan kırmızı… Ama kan değil! Betel nut ülkesi Myanmar’a hoş geldiniz. Betel, bir ağacın adı; nut ise ‘ceviz’ demek… Myanmarlıların içine bir şeyler doldurarak ağızlarına attığı yeşil yaprağı görecekseniz. İşte bu kırmızı lekeler ağızlarına teptikleri o yaprak ve içindekilerden geliyor.
Peki içindeki ne?
Yabancıların ‘betel nut’ dedikleri bu maddenin Myanmar dilindeki adı kun-ya. Areca ağacının cevizi, kalsiyum hidroksit ve catechu, bir betel yaprağının içinde bir araya getiriliyor. Yani maddeye ismini veren ceviz, betel ağacından değil, areca ağacından geliyor.

Her köşe başında yetenekli ve alışmış ellerle yarım dakikada hazırlanan betel nut’ın tarifi dükkandan dükkana değişiyor. İçinde bazen tütün, taze hindistan cevizi, acı biber hatta reçel bile olabiliyor. Tiryakisi olanın, her yerden değil de sadece tercih ettiği dükkandan alacağı bir ürün yani.

Nasıl hazırlanıyor?
Betel ağacının yaprağına kalsiyum hidroksiti sürüyorlar. Kalsiyum hidroksit, bir çeşit kireç ve bütün maddelerin yapışarak bir arada kalması için kullanılıyor burada. Sonra üzerine minik parçalara ayrılmış areca cevizini koyuyorlar ve sonra sıvılaştırılmış catechu yani akasya ağacı özü serpiştiriyorlar. Müşterinin özel isteği üzerine ya da dükkanın özel bir spesiyalitesi varsa onu da koyup sarma gibi sarıyorlar. Ve betel nut kullanıma hazır.
Betel ağacının yaprağına sürülmüş kalsiyum hidroksit
Minik parçalara ayrılmış areca cevizi ekleniyor
Sıvılaştırılmış catechu yani akasya ağacı özü kaşıkla dökülüyor
Hindistan cevizi ekleniyor (tercihen)
Tütün serpiştiriliyor
Yapraklar sarılmaya hazır
Nasıl kullanılıyor?
Çocukken 2-3 tane sakızı aynı anda ağzımıza attığımız ve ağzımızı kapatamadan çiğnediğimiz ve zevk aldığımız zamanları hatırlayın. Hatırladık mı? Hatırladıysak, diyeceğim o ki: öyle yapmıyoruz! Yaprağa sarılmış bu koca şeyi ağzımıza alıp yanak ve dişlerin dış kısmı arasına yerleştirip emiyoruz. Çiğnemiyoruz! Burada yaprağın dağılmadan ağızda kalması gerekiyor. Emdikçe yaprağın içindeki karışımdan tat gelmeye başlayacak ve zevk verecek. Eğer düzgün yapılmışsa yaklaşık 1 saat kadar ağızda durabiliyor. İnternette okuduğuma göre 1 betel nut, 6 kahveye denkmiş. Ee haliyle sağlığa verdiği zararlar da aynı oranda…
Peki bu kırmızı lekelerin sebebi ne?
Çiğnediğinizde tükürük salgılamaya başlıyorsunuz ve bu tükürük areca cevizinin suyuyla birleşiyor. İçindeki kırmızı renkli akasya ağacı özü, bu sıvıyla karışarak ısınıyor ve yoğun, kan kırmızısı bir macun oluşturuyor. Bir süre sonra ağzınız doluyor haliyle. Ee ne yapacaksın? Şöyle okkalısından bir tüküreceksin ki ağzın boşalsın.

Bu tükürük değdiği her yerde izini bırakıyor. Özellikle de yerlerde çok sık karşılaşacaksınız, hazırlıklı olun! Ha başka bir konu daha var hazırlıklı olmanız gereken; otobüs, kamyon gibi yüksek araçların yanından uzaklaşarak geçmeniz! Aksi takdirde kafanıza bir balgam yiyebilirsiniz.

Yan etkileri yok mu?
İlk aşamada gözle görülür etkisi değdiği her yerde kırmızı leke bırakması… Buna sokaklar, kıyafetler, dişler ve ağız da dahil…
Diş eti kanaması, ağız ülserinin yanında en önemli sorun; ağız kanseri… İnsanlar bu yan etkilerinin farkında ama tiryaki oldukları için vazgeçmek zor geliyor. Sigara gibi günde 10 tane tüketen de var 20 tane tüketen de…
Telif hakkı Landlopers
Telif hakkı CNN
Bir gelenek…
Bir Myanmar geleneği olan betel nut çok eskiye, krallıklar zamanına dayanıyor. Hatta eski dönemlerde soylu misafire şaşalı kutular içinde betel nut sunularak gösteriş yapılırmış.
Myanmar’ı diğer ülkelerden ayıran birçok geleneği var ama sanırım bu en vurucusu… Bunda en iyi ‘areca’ ağaçlarının Myanmar’ın güneyindeki Dawei şehrinde yetiştirilip tüm Myanmar’a dağıtılması sebep.
Yasal mı?
Hükümet, 2007 yılında ülkenin en önemli dini yeri olan Yangon’daki Shwedagon Pagoda’da betel nut tüketimini yasaklamış. Bu hareketle hükümet yetkilileri konunun tam üstüne basmışlar, zira yalınayak gezilen bu tarz dini yerlerde bizim iğrenç kırmızı tükürüklerin üzerine basmamız mide bulandırıcı olurdu.

2010 yılındaysa betel nut dükkanlarının okullardan en az 50 metre uzağa kurulması kuralı getirilmiş.

Bakalım eskilerin üst düzey gösteriş olarak kullandığı bu gelenek, bu yasaklarla sonlandırılabilecek mi?

error: Content is protected !
Bültenimize abone olun!

Bültenimize abone olun!

Şu anda nerede olduğumuzdan, hakkımızdaki gelişmelerden, ülkelere dair son yazılarımızdan ve son fotoğraflarımızdan haberdar olmak için lütfen bültenimize abone olun!

Teşekkür ederiz!

Pin It on Pinterest

Share This